Madona di Àbeti

Da Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Autere dedicà ala Madona dl scapulier tla dlieja de Bula.
Autere dedicà ala Madona dl scapulier tla dlieja de Bula.
Articul per Ladin Gherdëina Val Gardena dall'alto.JPG

Madona di Àbeti o Abeti vëniel suenz dit te Gherdëina ala Madona dl scapulier o Madona dl Carmine o Madona dl Carmelo o ultimamënter Carmel. La festa dla Madona ie ai 16 de lugio y ie ncé l dì che Dlieja de Santa Cristina ie unida cunsagreda . Tl Calënder de Gherdëina vëniela suenz nce ndicheda sciche Festa di Àbti. Ai 24 de lugio ie l dì dla Santa Cristina de Bolsena.

L scapulier ie n pez da furnimënt che univa purtà dai patri per curì l guant sciche n gurmel, ma che ie deventà n sëni de devozion ala Madona.

Te Santa Cristina fovel bonamënter na confraternita o congregazion di abeti. Nscila scrij Tresl Gruber:"’Nteressant ièl ’l fat che dlongia dlieja mussovel vester sta na Capela dedicheda ala Madona dai Abeti y a Sant’Ujep. Te chësta fovel en gran autere y mo doi de mëndri. Na fatura dl’an 1716-17 de lëures fai nes desmostra che i doi fredesc Mëine y Marcion Vinazer lëurova deberiëda y ova cumedà zeche pra chisc auteresc: „Anzeige wegen Arbeit so ich endts unter und mein bruder Melker bey der Scapulier bruderschaft Unser Lieben Frauen verrichtet haben. Erstlich zwey kleine ältärlein ausgepesert, dafür 2 fl. 24 kr. Anderstons die Ampel und zu zwey leichtern was gerichtet 18 kr. Und was wir wegen gemelter und verrichter Arbeit sein fleissig bezalt worden und 2 fl 42 kr empfangen hoben beckkent unser handtschrift und aigene nÄmen — Domenig und Melcher Vinazer brieder.” ’L plu jëunn di 6 fredesc Vinazer da Pescosta, prim scultëures dla Val Gherdëina, ova inuem Martin. ’L s’ ova maridà ora Runggadic y fova ënghe sta a Unieja a’mparè miec si ert sci che si fra Mëine. Martin univa ratà un di miëur scultëures y architec d’auteresc dla familia Vinazer. Dl 1732-33 ièl ’nfati unì paia per avëi fat en gran autere nuef dla fraternità dla Madona dai Abeti."[1]

Tla dlieja San Lenert de Bula ie n autere dedicà a chësta Madona cun na tofla depënta da Christian Renzler. L dajova sa Bula nce na congregazion di àbeti metuda su tl 1697, canche Bula ie deventeda vera curazia[2] N auter autere dedicà ala Madona dl scapulier ie tla capela da Poz a Urtijëi.

Notes[mudé | muda l codesc]

  1. Tresl Gruber: La dlieja da Santa Crestina. Storia y architetura. Calënder de Gherdëina 1956, pl. 56.
  2. Tresl Gruber: La dlieja da Bula. Calënder de Gherdëina 1960, pl. 78

Bibliografia[mudé | muda l codesc]

  • Tresl Gruber: La dlieja da Bula. Calënder de Gherdëina 1960, pl. 78.
  • Elsa Runggaldier: La capela da Poz. Calënder de Gherdëina 1976, pl. 68.
  • Ildefons Perathoner: La Madona de Weißenstein. Calënder de Gherdëina 1990, pl. 101.